Skip to main content

Chris

Salter

 

Kurator wystawy “Sensory Orders”

Jest artystą, pracuje w Katedrze Nadań Nowych Mediów i Zmysłów na Uniwersytecie Concordia w Montrealu oraz współdyrektorem Hexagram Network w Montrealu. Studiował filozofię, teatr i muzykę komputerową na uniwersytetach Emory i Stanford. Jego prace indywidualne i zbiorowe można było zobaczyć na całym świecie w takich miejscach, jak Venice Architecture Biennale (Wenecja), Laboral Centro de Arte y Creacion Industriel (Gijon, Hiszpania), Ars Electronica (Linz), Transmediale (Berlin), EXIT Festival (Maison des Arts, Creteil-Paris), Elektra (Montreal),

Image
Linia
Linia

Wywodzący się z ekonomiki i nauk politycznych termin „porządek” oznacza sposoby organizowania i strukturyzowania reguł, ideologii i wzorców myślenia. Jednakże już od pewnego czasu coraz wyraźniej zdajemy sobie sprawę, że takie porządki nie tyle są świadomie konstruowane, ile wyłaniają się w zależności od konkretnych uwarunkowań, a wydarzeniami nie kieruje jakaś pierwotnie scentralizowana siła.

Splot pandemii i wywołanych przez nią konsekwencji polityczno-gospodarczych, trwającego kryzysu ekologicznego oraz eskalacji od dawna już narastających systemowych niesprawiedliwości i nierówności społeczno-kulturowych uwydatnił wzajemne uwikłanie różnych porządków. Wystawa „Sensory Orders” zgłębia zaś to zapętlenie sił ludzkich, technologicznych i biologicznych. W naszej nowej, wirusowej epoce ludzka zmysłowość niewątpliwie ulega przemianom – osoby zarażone koronawirusem tracą poczucie zapachu i smaku, relacje przestrzenne człowieka cechuje obecnie wymuszony dystans społeczny, a w miejsce fizycznego obcowania z innymi ludźmi przez siedem dni w tygodniu doświadczamy całodobowego kontaktu z płaskim ekranem na Zoomie, Netflixie czy TikToku.

Ale zaistniała sytuacja oddziałuje także na inne formy życia i to często w przedziwny i niejasny sposób. Prognozowanie pogody zostało zaburzone, gdyż zabrakło samolotów uzbrojonych w czujniki, które każdego dnia dostarczały ogromu danych na temat wilgoci, ciśnienia atmosferycznego i temperatury. Dzięki ograniczeniu generowanego przez ludzi „antropogenicznego” hałasu i wibracji wrażliwe urządzenia pomiarowe, których naukowcy używają do wykrywania trzęsień ziemi, dokładniej rejestrują jej drobne poruszenia. Po ulicach miast swobodnie przechadzają się kozy i małpy, ptaki głośniej śpiewają, a ryby powracają do zwykle zatłoczonych kanałów Wenecji. Nawet atmosfera Ziemi się zmieniła: na przykład w powietrzu chińskich miast odnotowano znaczny spadek zawartości substancji trujących, takich jak dwutlenek azotu (NO2), oraz pyłów o średnicy cząsteczek poniżej 2,5 μm (PM 2,5).

Te obecne i przyszłe kryzysy kierują naszą uwagę na dwie kwestie. Po pierwsze, nie sposób już uważać tych różnych porządków za rozdzielne. Nieżyjąca amerykańska biolożka Lynn Margulis nazywała symbiozą „wspólne życie organizmów rozmaitych gatunków we wzajemnym fizycznym kontakcie”. Jak ukazują wypowiedzi prezentowane w ramach „Sensory Orders”, symbioza opisywana przez Margulis trwa i ma się dobrze, czego ilustrację znajdujemy w działaniu czujników mierzących nie tylko cząsteczki i drgania, lecz także nasze zbiorowe systemy gospodarcze i społeczne; w nowych formach ludzkiej świadomości zmysłowej bardziej przypominających cechy zwierzęce; czy też w wyostrzaniu ludzkich zmysłów przez maszyny.

Po drugie, doświadczamy głębszego kryzysu rozumienia. I nie chodzi tu tylko o to, że trudno jest nam pojąć świat, który wydaje się nieustannie balansować na krawędzi zmiany. Chodzi również o ograniczoną zdolność ludzkich zmysłów do wchodzenia w relacje ze zmysłową innością – zwierzętami, roślinami, maszynami czy po prostu z innymi ludźmi. Najlepiej ten kryzys ujmuje prowokujące pytanie, które zadał kameruński filozof postkolonialny Achille Mbembe: „W świetle wszystkich zachodzących obecnie procesów, czy dalej można uważać Innego za mego pobratymca?”.

Skupiając się na zmysłach – czy to w czasach politycznej okupacji, czy to w maszynach, które działają nieprzerwanie, nawet gdy życiem społecznym człowieka targają kryzysy – odpowiedzi i prace zgromadzone na wystawie „Sensory Orders” ukazują namysł nad nowymi symbiotycznymi porządkami cechującymi teraźniejszość i przyszłość naszej zmysłowości i rozumienia.

Image
Image